Trách nhiệm và nghĩa vụ quốc tế của Lào với Cam Bốt và Việt Nam về các đập thủy điện trên sông Mekong

Long P. Pham

Viet Ecology Foundation

20 tháng 11, 2015

Dẫn nhập

Các nghiên cứu khoa học của ICEM 2010, MRC 2013 và gần đây 2015 của DHI đều đã tiên đoán 11 dự án thủy điện trên sông Mekong (LMB) sẽ có nhiều tác động nguy hại đáng kể và nghiêm trọng xuống Biển Hồ Tonle Sap, cánh đồng vùng lụt Cam Bốt, và châu thổ Nam Việt Nam. Lào đã không đạt được thỏa hiệp nào tại Ủy Ban Liên Hợp Mekong (MRJC) vì đại diện Cam Bốt và Việt Nam đã phản đối; nhưng Lào vẫn ngang nhiên tiến hành hai dự án Xayaburi và Don Sahong và còn dự trù 7 dự án thủy điện khác nữa theo kế hoạch đã có.  Bài này trình bày các cơ sở pháp lý của Hiệp Định Mekong 1995 và các Công ước Quốc tế mà Cam Bốt và Việt Nam có thể phản đối Lào đã vi phạm khi họ vẫn tiến hành các dự án thủy điện Mekong này.

THOI THÓP TRÁI TIM BIỂN HỒ MIỀN TÂY ĐAU THẮT NGỰC

Gửi Uỷ Hội Mekong Việt Nam

và Nhóm Bạn Cửu Long

NGÔ THẾ VINH

BA "NGŨ NIÊN" CỦA THỦ TƯỚNG HUN SEN

      Tháng 10, 2015_ Chỉ mới đây thôi, TT Hun Sen đã ký sắc lệnh huỷ bỏ ngày Lễ Hội Nước Bon Oum Tuk dự trù tổ chức vào ngày 24 tới 26 tháng 11 "do mực nước sông quá thấp và tình trạng hạn hán mà Vương quốc Cam Bốt đang phải đối đầu, đồng thời đòi hỏi mọi người phải tập trung nỗ lực và vận dụng mọi phương tiện có thể có được nhằm giải quyết vấn đề thiếu nước trên các ruộng lúa trong mùa khô." Đây là lần thứ tư trong vòng 5 năm chính phủ Hun Sen đã phải huỷ bỏ Lễ Hội Nước truyền thống hàng năm, thường tụ hội hàng mấy trăm ngàn người đổ về thủ đô Nam Vang để tham dự lễ hội đua thuyền trên sông Tonle Sap. [Water festival cancelled over drought fears_ Chhay Channyda; Phnom Penh Post, Oct 31, 2015]

THIS YEAR 2015 THE HIGH WATER SEASON DID NOT COME

The Mekong River ends at her nine large mouths

Her epic ode her long current roars aloud

                                                       Nguyên Sa

To the Friends of the Mekong Group

NGÔ THẾ VINH

     THE HIGH WATER SEASON IN THE MEKONG DELTA

It is in the age-old cyclical flow of the Mekong River marked by the High Water Season and the Receding Water Season that the eco-system of that river’s basin finds its natural equilibrium. Dohamide Đỗ Hải Minh, a Chăm scholar and a regular contributor to the Bách Khoa Magazine prior to 1975, saw life and grew up in the Hậu Giang Châu Đốc area. Well-informed about the eco-system of the Mekong Delta, he remarked that over the decades the local inhabitants are used to the annual floods, also known as the “High Water Season” and considered them a natural phenomenon that comes periodically.

                                                           

THE DON SAHONG DAM UNMISTAKABLE FINGERPRINTS FROM CHINA

THE DON SAHONG DAM

UNMISTAKABLE FINGERPRINTS

FROM CHINA

"Rice production in the Vietnamese Mekong Delta is further threatened by the building of the next dam on the main stream, the Don Sahong Dam in Southern Laos. This dam will block the Mekong’s main stream just before the famous Khone Falls, reducing its flow and endangering the Ramsar site in Siphandone and the crops and fisheries downstream.” Prof. Võ Tòng Xuân, Rector Emeritus An Giang University, Vietnam.

To the Friends of the Mekong Group

NGÔ THẾ VINH

WITH THE GREEN LIGHT FROM THE LAO NATIONAL ASSEMBLY

As reported in the The Diplomat, [Sep 04, 2015] the Lao National Assembly had officially approved the construction of the Don Sahong Hydropower Dam, a project that has raised much controversy in the past. The original plan called for MegaFirst, a Malaysian construction company, to start the actual building phase around the end of 2015. On account of the power-generating potentials of the Mother River - Mea Nam Khong, the Thai-Lao name for the Mekong - the Lao Government brushed aside all criticism and appeals from the neighboring nations like Thailand, Cambodia, and Vietnam to put a halt to the Don Sahong Dam Project in order to go full steam ahead with the implementation of its hydropower development program.

NĂM NAY 2015 KHÔNG CÓ MÙA NƯỚC NỔI

Cửu Long giang mở chín lần cửa rộng

Dòng sông dài dữ dội bản trường ca

                                       Nguyên Sa

Gửi Nhóm Bạn Cửu Long

NGÔ THẾ VINH

Lời giới thiệu của Viet Ecology: Không còn phải chờ nghiên cứu khoa học nhiều hơn nữa mà đã đến lúc phải hành động ngay để cứu vãn vùng hạ lưu sông Mekong trước những mối nguy cơ dồn dập và ghê gớm đang giáng xuống hơn 20 triệu dân cư ĐBSCL. Các đập thủy điện lớn nhỏ liên tục tích trữ nước và giam giữ phù sa không xuống đồng bằng; chu trình tự nhiên lũ hạn [hay flood pulse] từ ngàn năm bị phá rối; dân cư đã chứng kiến rất rõ, khoa học và các NGO đã liên tục cảnh giác chính quyền các nước Mekong về hậu quả này từ hai mươi năm trước. Trung Quốc không ngần ngại, thực hiện nhanh hơn các đập khổng lồ trên thượng nguồn mà không bị phản đối ở tầm mức quốc gia hay quốc tế. Hiệp Định 1995 không được các nước hạ lưu tuân thủ, Việt Nam và Cam Bốt tuy phản đối Lào trong phòng họp nhưng cấp Bộ trưởng lại bất động để Lào hoàn tất đập Xayaburi và tiến xuống thác Khone xây đập Don Sahong. Họ đã chia chác các dự án thủy điện cho các tập đoàn của Việt Nam và Trung Quốc, rõ ràng họ bất chấp tai họa trên kế sinh nhai, họ hất đổ bát cơm chén cá khỏi tay nông ngư dân. Chính quyền Việt Nam đã không làm gì với Xayaburi và chắc chắn sẽ không làm gì với Don Sahong. Trước các tai họa này BS Ngô Thế Vinh đã chấp bút đặt vấn đề thẳng với chúng ta và hàng chục triệu dân cư Cam Bốt và ĐBSCL. Phần lớn đã mất rồi, hãy cứu lấy phần nhỏ còn sót lại để lịch sử và hậu thế không phải ngậm ngùi khi đọc thấy bài này trong tương lai không xa.

ĐẬP THUỶ ĐIỆN DON SAHONG IN ĐẬM DẤU TAY TRUNG QUỐC

“Sản xuất lúa gạo ĐBSCL bị đe dọa hơn nữa do xây con đập thứ hai Don Sahong ở Nam Lào. Con đập chắn ngang dòng chính Mekong ngay trước khi đổ vào vùng Thác Khone, sẽ làm giảm [thay đổi] dòng chảy, gây nguy hại cho khu bảo tồn Ramsar Siphadone, cho mùa màng và ngư nghiệp dưới nguồn". Gs Võ Tòng Xuân, 2013

Gửi Nhóm Bạn Cửu Long

NGÔ THẾ VINH

QUỐC HỘI LÀO BẬT ĐÈN XANH

     Theo tạp chí The Diplomat  [Sep 04, 2015] Quốc Hội Lào đã chính thức thông qua Dự án Đập Don Sahong, một dự án từ bấy lâu gây rất nhiều tranh cãi. Dự trù ban đầu con đập được Công ty Xây dựng Mã Lai MegaFirst khởi công vào cuối năm nay 2015. Do tiềm năng thuỷ điện của con Sông Mẹ - Mea Nam Khong, là tên Lào Thái của con sông Mekong, nhà nước Lào bất chấp mọi chỉ trích và với lời kêu gọi của các quốc gia láng giềng Thái Lan, Cam Bốt và Việt Nam, là ngưng dự án Don Sahong và Lào vẫn kiên quyết đi tới thực hiện cho bằng được kế hoạch phát triển thuỷ điện của mình.