UP TO DATE 2014 THE MAINSTREAM DAMS ON THE MEKONG

NGÔ THẾ VINH
To the Friends of the Mekong


-- “With the completion of the Xiaowan and Nuozhadu Dams in Yunnan, “The Mekong is destined to become China’s new water tower and electrical powerhouse” Fred Pearce

-- In the initial efforts to exploit the two Xayaburi and Don Sahong Dams, the small nation of Laos failed to leave behind a “good track record”

THE MEKONG’S POTENTIALS FOR HYDROPOWER

With a length of 4,800 kilometers, the Mekong ranks 11th among the largest rivers in the world. Her potentials for hydropower are estimated at about 60,000 MW to be divided into: 28,930 MW for the Upper Mekong Basin located within China’s borders and 30,000 MW for the Lower Mekong Basin that covers the four countries of Myanmar, Laos, Cambodia, and Vietnam. However, the lion’s share of the 12 dams projected to be built on the river’s mainstream can be found in Laos and Cambodia.

THÔNG TIN 2014 NHỮNG CON ĐẬP DÒNG CHÍNH SÔNG MEKONG

NGÔ THẾ VINH 
Gửi Nhóm Bạn Cửu Long

- Với hoàn tất 2 con đập Tiểu Loan và Nọa Trác Độ trên Vân Nam, con sông Mekong đã trở thành tháp nước và là nhà máy điện của Trung Quốc. Fred Pearce

- Với bước đầu khai thác hai con đập Xayaburi và Don Sahong, một nước Lào nhỏ bé đã không để lại được một “hồ sơ theo dõi tốt / no good track records”

TIỀM NĂNG THUỶ ĐIỆN SÔNG MEKONG
 
Với chiều dài 4,800 km, Mekong là con sông lớn thứ 11 của thế giới.

Tiềm năng thuỷ điện của con sông Mekong khoảng ngót 60,000 MW, chia ra như sau: 28,930 MW cho Lưu Vực Trên sông Mekong (Upper Mekong Basin) nằm trong lãnh thổ Trung Quốc; và 30,000 MW cho Lưu Vực Dưới (Lower Mekong Basin) là khúc sông Mekong nằm ngoài lãnh thổ Trung Quốc, chảy qua 4 quốc gia Miến Điện, Lào, Thái Lan, Cam Bốt và Việt Nam nhưng chuỗi 12 con đập dòng chính hạ lưu thì chủ yếu nằm trong hai nước Lào và Cam Bốt.

Lào chịu ‘‘tham vấn trước’’ Don Sahong: Thực hư và cơ hội

Trọng Thành

Về dự án đập thủy điện Don Sahong, bị nhiều phản đối trong dư luận khu vực và quốc tế, một sự kiện khá bất ngờ đã xảy ra tại phiên họp của Ủy hội Mêkông (MRC) diễn ra ngày 26/06/2014 tại Bangkok. Lào thông báo gửi lại hồ sơ Don Sahong theo đúng quy trình “tham vấn trước”, thay vì làm lơ như trước đây, nại cớ Don Sahong không nằm trên dòng chính. Thực hư ra sao đằng sau chấp nhận “tham vấn trước” của Lào, và liệu quyết định này có trở thành tiền lệ, để bảo đảm rằng không dự án đập nào khác trên dòng Mêkông có thể được thực thi mà không có sự đồng thuận của cộng đồng các quốc gia trong lưu vực ? 

Trước đó, việc Lào không tuân thủ thủ tục "tham vấn trước và thỏa thuận" (PNPCA/Procedures for Notification, Prior Consultation and Agreement) đặt Hiệp ước Mêkông 1995 trước “nguy cơ tan vỡ”. Sự kiện Lào đột ngột thay đổi thái độ mới đây nhận được sự tán thưởng trong công luận các nước trong vùng, đặc biệt là Việt Nam. Một số người thở phào. Tuy nhiên, việc Lào một mặt chấp nhận quy trình “tham vấn trước”, mặt khác vẫn không từ bỏ kế hoạch xây dựng con đập, là điều mà nhiều nhà chuyên môn hết sức lo ngại, với lời cảnh báo điều tồi tệ nhất vẫn có thể xảy ra (đơn cử các nhận định của TS Đào Trọng Tứ “Lào tham vấn thủy điện Don Sahong : Việt Nam trưng ngay bằng chứng”, báo Đất Việt, của TS Tô Văn Trường, “Lào tham vấn thủy điện Don Sahong: 4 lý do lo ngại...”, báo Đất Việt và “Phía sau” việc tham vấn thủy điện Don Sahong, trang bauxite Việt Nam).
Dự án xây dựng đập Don Sahong chỉ là một trong số hơn 10 con đập, dự kiến được xây trên dòng chính của Mêkông, con sông mẹ nuôi sống hàng chục triệu cư dân các nước Đông Nam Á lục địa. Đa số các đập nằm trên đất Lào. Theo nhiều nhà khoa học, việc xây dựng dù chỉ một con đập trên dòng chính có thể gây ra những tác hại vô cùng lớn, mà các hệ quả với môi trường và xã hội là không thể vãn hồi.

The Collapsing 1995 Mekong River Agreement MRC CEO, Hans Guttman should resign

Phạm Phan Long P.E 

On April 5, 1995, four lower Mekong countries Laos PDR, Thailand, Cambodia and Vietnam signed the Agreement on the Cooperation for the Sustainable Development of the Mekong and The Mekong River Commission (MRC) was born. This is an international treaty with a noble mission:

“To protect the environment, natural resources, aquatic life and conditions, and ecological balance of the Mekong River Basin from pollution or other harmful effects resulting from any development plans and uses of water and related resources in the Basin.” [Article 3]

The Agreement also outlines the member states' duty to notify, consult and enter in a specific agreement with the others BEFORE any project using Mekong water can proceed, the ONLY exception being intra-basin projects that use river water in rain season. The procedure is known as the PNCPA process. [Article 5]

Hội Nghị Thượng Đỉnh Mekong 2 là một thất bại.

Phạm Phan Long P.E

Hội nghị thượng đỉnh quốc tế Mekong lần thứ 2 2014 tại Việt Nam đã bế mạc. Chính phủ Cam Bốt (CB) và Việt Nam (VN) đã không quyết liệt tranh đấu bó buộc chính phủ Lào tuân theo Điều Khoản 5 của Hiệp Định 1995 và nộp dự án thủy điện Don Sahong (trên dòng chính) của họ theo thủ tục tham vấn, thỏa hiệp (PNPCA) để cùng quyết định. CB và VN bỏ mất cơ hội và ra về tay không. TT Hun Sen và TT NTD đã bất lực để cho Lào tiếp tục đơn phương xây đập Xayaburi và Don Sahong trên thượng nguồn du họ vi phạm Hiệp Định 1995 và các nhà thầu yên tâm hoàn tất hai đập ấy và những đập khác đã dự trù. Thủ tướng CB và VN đã không dựa vào quyền lợi và tiếng nói của dân, vào hậu thuẫn của trí thức, vào khuyến cáo của các nước tài trợ, vào các công trình nghiên cứu quốc tế và vào cả dư luận thế giới để nhân dịp này áp lực khuyến cáo Lào ngưng xây đập và điều chỉnh lại cách điều hợp hoạt động của MRC chặt chẽ và hữu hiệu hơn.

Hiệp Định Mekong 1995 đang tan vỡ MRC CEO, Hans Guttman nên từ chức

Phạm Phan Long P.E

Hiện Hội Đồng sông Mekong đang họp thượng đỉnh lần thứ 2 tại TP HCM từ ngày 2 đến ngày 5 tháng tư, 2014. Mười chín năm trước, vào ngày 5 tháng 4, 1995, đại diện bốn nước Lào PDR, Thái Lan, Cam Bốt và Việt Nam ký kết Hiệp Định sông Mekong và Mekong River Commission (MRC) ra đời. Dân cư lưu vực kỳ vọng Hiệp Định quốc tế này sẽ tạo phương tiện để các nước cùng phát triển tiềm năng sông Mekong một cách bền vững theo tiêu chuẩn quốc tế. Mục đích cao cả các nước đã long trọng ký kết trong Hiệp Định là:

“To protect the environment, natural resources, aquatic life and conditions, and ecological balance of the Mekong River Basin from pollution or other harmful effects resulting from any development plans and uses of water and related resources in the Basin.” [Article 3]
“Bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên, ngư sinh và tình trạng cân bằng sinh thái cho lưu vực sông Mekong tránh khỏi hậu quả tai hại từ bất cứ một dự án sử dụng nước và tài nguyên nào trong lưu vực.” 

Ủy Hội Sông Mekong Quốc tế ra Tuyên bố TPHCM

‘Tuyên bố thành phố Hồ Chí Minh’ của Hội nghị Ủy Hội Sông Mekong Quốc tế được đưa ra hôm thứ bảy 5 tháng 4 vừa qua.

Đây là tuyên bố hết sức quan trọng đối với giới chuyên gia môi trường đang theo dõi tình hình lưu vực sông Mekong chảy qua địa phận sáu nước Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Miến, Điện, Kampuchia và Việt Nam. Lý do vì Ủy hội Sông Mekong là tổ chức gồm 4 nước Lào, Thái Lan, Việt Nam và Kampuchia chuyên lo các vấn đề liên quan dòng sông được xem là nguồn sống của nhiều người dân trong lưu vực này.

Ngay sau khi Tuyên bố vừa nói được đưa ra, biên tập viên Gia Minh của Đài chúng tôi liên lạc với kỹ sư Phạm Phan Long thuộc Hội Sinh Thái Việt để hỏi về tuyến bố đó cho đề tài Khoa học - Môi trường kỳ này.

Trưởng Đoàn 4 nước thành viên tại Hội nghị Ủy Hội Sông Mekong Quốc tế hôm thứ bảy 5 tháng 4 năm 2014.
^{Courtesy chinhphu.vn}